OPROEP AAN DE NIEUWE STADSDELEN

De Europeanen van Carel Kneulman

De wind sloeg van regen om jullie harde oren.
Daar stonden jullie in jullie brons en hoorden Bach van onder de lier.
– Toen jullie jaren nog niet eens gedachten van gips waren,
zagen de gaten van jullie ogen hoe de maaimachines van de dood
over de vlaktes van Europa draaiden.
hoe al die stemgestoorde kelen reutelden van smeer en onzeer,
pijn en droeve, doorboorde longen.
Zagen de gaten van jullie ogen de rivieren van ketchup,
de bladerloze geraamtes.
Zagen de gaten van jullie ogen de bollenvelden met hersenen vol ik,
die als granaten uit elkander spatten met hun scherven haat en liefde,
de strooigronden met sissende wonden.
en vooral de riekende lijken, vluchtend uit de hartklop van de hospitalen.
Toen werd ons werelddeel van vrede, een vesting van vrede.
Met achter de muren van de horizon de ratelslangen van de mitrailleurs,
het olifantenstampen van bommen,
het olifantenstampen van kanonnen.
En daar waren jullie, wrakkemikkig gips met vaseline tegen wind en regen.
Uitgemergeld. Uitgemagerd in een park.
Het onthoofde hoofd van een godin als een herinnering in de handen.
In de ademlucht een insectenplaag van littekens.
En vragen in de gasten van jullie ogen:
hoe zal het gaan, hoe zal het worden.
Het echtste beeldhouwwerk dat ons Europa heeft:
hier bestaan we met niets dan wat hoop, onthoofde hoop
op een splintertje paradijs.
En de jaren groeiden en de wonden heelden en de landen
werden welgedaan en kijk daar stonden jullie eindelijk in jullie brons.
De wind sloeg van regen om jullie harde oren.
En jullie hoorden Bach van onder de lier.
– Nu is ook dit weer over. De aarde loofde zich te warm onder de blote voeten.
Het ging verschrikkelijk mis. De mens vergiste zich welhaast ten dode.
En jullie raakten kwijt in een van welvaart zo vermaledijde tijd.
Teveel van hebben, te weinig van zijn,
De dagen dragen nu een voile van schemer, de lucht is een gaskamer,
om de hele aarde opgetrokken, De adem stokt ons in de stikkende keel.
Er rijden gouden auto’s als Griekse goden, maar hun anus… hun anus…
de steden zijn verstopt met Volkswagen en Ford.
De zee vreet vuil dat we schenken, vuil dat ons de straten uit loopt.
Een stem als een stengel roept:

Wij gaan kapot
aan drop
en aan gordijnen.
Konijnen
lachen zich hier rot.

En elke hersen knerst vergeefs.
We eten de aarde, we eten de dood.
Groen sterft, en puin groeit op de erven.
Er is teveel aan weten, er is tekort aan verstand
(‘t is treurig als mensen de naam van hun eigen domheid dragen).
Het ging verschrikkelijk mis.
En jullie raakten kwijt in een van welvaart zo vermaledijde tijd:
de draken smookten jullie smalle plek in de Van Baerlestraat leeg.
– Maar uitgemergeld, uitgemagerd, daar zijn jullie weer in jullie brons.
Na de guerrilla van de welvaart in al onze straten en huizen.
zijn we jullie evenbeeld weer: nederig in de neerslacht van de nederlaag,
maar met de kracht opnieuw in de spieren van onze geest
voor een sterk begin met blije tuinen
op de puinen van een bijna aftandse, afgedane aarde.
Zet de Europeanen in uw park, mijne dames.
Zet de Europeanen in uw park, mijne heren.
‘t Is het echtste beeldhouwwerk dat ons Europa heeft.


1952 –Beeldhouwwerk De Europeanen van Carel Kneulman
wordt voor het eerst geëxposeerd: op Sonsbeek in Arnhem.
Ik fiets naar Sonsbeek en terug om het te zien.
1955 – Ik krijg van Carel Kneulman toestemming het beeld in gips te kopiëren..
maar het blijkt te groot.
1955 – Het beeld van gips (brons is te duur, vertelt de beeldhouwer me:
minstens 30.000 gulden) wordt tegen het weer met vaseline ingesmeerd
en op een bakfiets vanaf de Amsterdamse Nieuwe Achtergracht naar het Leidsebosje gebrachtom, daar geëxposeerd te worden. Het is waarschijnlijk de laatste keer dat het nog
vervoerd kon worden, hoor ik van Carel. Ben Merendonk maakt een foto hoe ik
De Europeanen interview en het geheel wordt in vele dagbladen geplaatst.
1955 – Bij Bram Wisman in de Paleisstraat zie ik de door hem vervaardigde film
een ander beeld dat Carel maakte (voor de politie in Den Haag).
Aanwezig verder: Tajiri en Carel. Je mag het beeld noemen zoals je wilt,
zegt Carel: zwart en wit (het is in de film geverfd),
goed en kwaad. Later wordt het: Jacob en de engel.
Jaren later: het werk wordt toch in brons gegoten.
Wat tijd terug staat het op het trottoir
aan de overkant van het Amsterdamse Concertgebouw.
Wegens de vernieuwing van het Museumplein wordt het verwijderd.
Het raakt weg, maar na een aantal jaren wordt het weer gevonden.
omstreeks 2010 – Een park wacht op De Europeanen.
WELK STADSDEEL VAN AMSTERDAM WIL ZICH VERHEFFEN?


Karel N.L. Grazell
Amsterdams stadsdichter uit Zuid