Het Schinkelbad

zwemmen in het verleden
voor Ben Okker die me tot dit relaas inspireerde

Toen ik een jaar of tien was . zo’n beetje in 1938, werd het hoog tijd dat ik leerde zwemmen. Ik kreeg van onze buurjongen een zwempak dat hem te klein was: zwempak nog, ja - zwembroekjes waren meen ik toen nog uit den boze, of in ieder geval zeldzaam. Ik kreeg een zwemabonnement van 7.50 gulden (dat was gelijk aan zo’n 75 overstapjes met tram en bus) en ik werd daarvoor aan een hengel gehangen gedurende de lestijd, steeds op een weekse dag, tot ik klaar zou zijn voor het examen van 60 meter borst en 40 meter rug.

Het zwembad lag aan het IJsbaanpad, net over het spoor waar eerst de Amstelveense Moordenaar keffend reed op zoek naar slachtoffers. En waar veel later de Museumtram zou gaan rijden, en vlak bij de sluis. Het was een driebad: een ondiep bassin, een lesbassin en een diep (met springplank en duiktoren). Of het bad open was, lag aan de buitentemperatuur, onder de 14 graden ging het dicht. Een enkele keer was er kans op de ziekte van Weil en ook dan sloot men het. Er waren tijden voor meisjes en tijden voor jongens, dames en heren. Ik praat over vóór 1940.

Er waren kleedhokjes. Enkele douches, en je kon met je voeten in een bak vloeistof gaan staan, die kennelijk bedoeld was ter ontsmetting. Dat leren aan de hengel lag me niet. De hengel werd door een badmeester over de rand van een soort hek geschoven. Je hing in een noem het maar riem aan een lange lijn, die je mond net boven water hield. Je hing als een soort weerloos aas, het enige dat je moest doen was je ledematen uit- en inslaan. Aan het eind van de les liet de badmeester de hengel even zakken en dan dompelde je onder. Dat was afschuwelijk, vond ik, irritant, en ik vond het ook een beetje vies idee: zomaar het buitenwater in je neus. Na een paar lessen gaf ik het dan ook op.

Op m’n elfde bleek m’n vader een kennis te hebben die met een mij onbekende school had te maken en ik mocht met hun hengelloos schoolzwemmen  meedoen: rechtop in het ondiepe staan en je dan vooruit werpen en uitdrijven. Dat was niet moeilijk, ik was intussen aan drijven op kurken gewend in de Rijn bij Maurik, waar een ex-politieagent uit Amsterdam een zwembad was begonnen, ik hoefde alleen nog het bewegen van armen en benen te leren en in september 1939 mocht ik in het Amstelparkbad examen doen. Ik heb vier diploma’s, drie voor gymnastiek, Veilig Verkeer en zwemmen, en voor die drie heb ik actief examen gedaan – het vierde is van de HBS en dat kreeg ik in 1945 zomaar, omdat ik de vijfde klas nauwelijks had gevolgd vanwege de oorlog. Niemand heeft me ooit naar dat diploma gevraagd. Ook niet naar de andere.
Vanaf dat zwemexamen tot na de oorlog heb ik nooit gezwommen. Een paar naoorlogse jaren zwom ik tijdens de vakantie in het Amsterdamse Bos, waar ik vergeefs mooie meisjes in zwempak bewonderde. Daarna heb ik nog één keer gezwommen – toen was ik 40. ik wilde in de Molenwijk even opscheppen tegen enkele dochters en hun vriendinnen en sprong in zwembroek de vijver van het zgn, diereneiland in. Het Schinkelbad stond op poten in het Schinkelwater. In de jaren zestig kwam ik er nog eens, maar er lag nu een flottielje van woonschepen. Het bad was allang wijlen.

Karel N.L. Grazell
Amsterdams stadsdichter uit Zuid

---

Deel dit artikel nu met je vrienden!